Hey @mel_pws, Wat leuk dat jullie toch doorgaan met jullie oorspronkelijke idee! Ik denk dat een bacterie opkweken van een stam beter is omdat je dan beter weet met welke bacterie je werkt, wat de bacterie nodig heeft om te overleven etc en dan is literatuur vinden makkelijker als jullie je resultaten gaan verklaren. Wat betreft de deodorant is het denk ik inderdaad leuk om te kijken naar verschillende samenstellingen van ingrediënten! Een tip is om ook even te kijken welke parfum soort je zou willen gebruiken, want stel de bacterie groeit niet, wat is dan de onderscheidende stof die dat verschil maakt en waarom etc. Je kan nog steeds kijken naar de invloed van pH en temperatuur enzo, je kan met eenzelfde proefopzet verschillende factoren testen. Kortom, probeer zoveel mogelijk de ingredienten onderling hetzelfde te houden, maar elke keer 1 factor/ ingredient anders. Op die manier kan je duidelijiker een conclusie trekken van je resultaten ipv dat het een samenloop van omstandigheden zou kunnen zijn! Ik heb het een beetje vaag verwoord maar ik hoop dat julliet het begrijpen, anders kan ik het altijd nog een keertje proberen (evt via een videogesprek!) :) Ik denk dat dit een prima practicum is, zolang de uitkomst van het experiment maar op een manier te linken is aan jullie hoofdvraag en dat lijkt me hier wel het geval! Succes met het practicum en als jullie voor die tijd nog vragen hebben of tips of tricks nodig hebben, laat het gerust weten! Met vriendelijke groet, Demi

Hey @jonna, Excuses voor de late reactie! Voor september is helaas niet mogelijk omdat het Biolab gesloten is in de zomervakantie. Ik kan wel met zekerheid mededelen dat de workshop in september zal plaatsvinden (misschien dat het echter eind september wordt ivm de opstart van het lab). Wat betreft jullie verschuiving naar de gezondheidszorg: resistentie is lastig te koppelen aan omgevingsfactoren, jullie zullen in je literatuuronderzoek zien waarom dit zo is. Kleine hint: vaak komt het door evolutie en kan je dit dus zelf moeilijk sturen. De bacterien zelf reageren op veranderingen in temperatuur, pH, voeding en werkzame stoffen in antibiotica etc. Tijdens de workshop wordt duidelijk hoe antibiotica de groei van bacteriën verstoord en waarom antibiotica dus soms kan werken als geneesmiddel (dat is dus de link met de gezondheidszorg). Je zou wel de invloed van omgevingsfactoren (dus bijvoorbeeld pH en temperatuur) kunnen testen op de groei bacterien die je uit slootwater kan halen! Houd er dan wel rekening mee dat je niet kan bepalen welke soorten bacteriën in dat water aanwezig zijn, maar dat is voor jullie onderzoek geen probleem. Als je hulp zou willen bij het opzetten van zo'n dergelijk experiment kunnen we altijd even bellen :) De deelvragen zien er goed en specifiek uit, ik denk dat jullie met literatuuronderzoek daar wel antwoorden op zullen vinden. De laatste deelvraag zal de link met de gezondheidszorg waarschijnlijk goed weergeven. Je zou dan de 'door antibiotica gelimiteerde' groei van bacteriën kunnen linken aan de toepassing in de gezondheidszorg (minder groei = het bestrijden van de 'ziekte', maar wanneer een bacterie resistent is geworden zul je zien dat het bestrijden van de ziekte tegenvalt). Jullie zijn goed op weg en mocht je nog meer vragen stellen kan je die altijd op het forum stellen! Met vriendelijke groet, Demi

Beste Liz, Het proefje moet wel voor de zomervakantie gedaan zijn. Ik vind het goed om het proefje te doen op 22 en/of 23 juni. Als u de afmetingen van de triltafel nog een keer zou kunnen doorgeven dan kunnen we de huisjes bouwen met de juiste maat. En ik weet niet of het mogelijk is of we daarvoor nog heel even kunnen komen kijken. Ik kan dan bijvoorbeeld volgende week langskomen als er iemand aanwezig is. En ik had nog een vraagje. Wij hebben nu een arduino geprogrammeerd die we kunnen gebruiken voor het meten van de uitwijking, maar misschien hebben jullie geavanceerde meetinstrumenten. Alvast bedankt voor het antwoorden. Met vriendelijke groeten, Zakaria

Hey @IsaVerschuur, Allereerst excuses voor de late reactie, ik wilde hier graag even rustig de tijd voor nemen. Wat goed dat jullie al zo'n duidelijk plan hebben bedacht! Ik heb een aantal tips voor jullie practicum opzet, maar het ziet er al goed uit. Het grootste probleem is inderdaad het verkrijgen van een gepaste bacterie. Bij ons op de TU Delft hebben wij deze ook niet zomaar voor het pakken. Je zou naar voorouders kunnen kijken of aan jullie school kunnen vragen wat de mogelijkheden zijn. Je zou het namelijk naar de soort micro-organisme kunnen trekken. Dus niet per direct de GAS bacterie maar een andere bacterie die makkelijker te verkrijgen is. Het is dan minder representatief wat betreft de keelontsteking maar de meeste bacterieen zijn structureel en (soms ook biologisch) vrijwel hetzelfde waardoor je wel iets over het werkingsmechanisme van de antibacteriele werking kan vertellen. Overleg desnoods even met jullie begeleider hoe creatief je mag worden of hoe ver je van de GAS bacterie mag afwijiken! Hieronder wat tips: voor de voorbereiding van de mensen van natuurlijke ingredienten: 100 ml mengsel is vrij veel, ik denk dat het een duidelijker resultaat zal geven als jullie de concentratie van het ingredient hoger maken, dus minder volume waarin jullie koken. Daarnaast denk ik dat een spray niet het gewenste effect zal geven. Je kan ook simpelweg druppels op de agar platen laten vallen en even laten intrekken voordat het de stoof in gaat, dan krijg je denk ik "hardere" groei/ geen groei lijnen. Deze methode is iets hardnekkiger voor de bacterien waardoor je een duidelijker resultaat zult krijgen. Doe dan overal dezelfde hoeveelheid, bijvoorbeeld een druppel van 1 of 2 mL of iets dergelijks, je zou ook nog binnen dezelfde test als het ware kunnen spelen met deze hoeveelheden, om te kijken of dat veel invloed heeft. In jullie document staat dat je de deksel beschrijft met de informatie over die specifieke proef, wat in de microbiologie gebruikelijker is, is om het op de bodem te schrijven, de kant waar de agar in gegoten is. De reden hierachter is namelijk dat deksels nog wel eens verwisseld kunnen worden. Dit heeft uiteraard geen invloed op jullie proef, maar misschien wel iets om in het achterhoofd te houden. Het is verstandig om dat te doen voordat je alle middelen en organismen toevoegt etc! Als jullie het leuk vinden zou je ook nog een bestaande thee uit de winkel mee kunnen nemen als test. Bouw ook altijd een controle in, dus een plaat met bacterien zonder enige voor van antibiotica of thee of iets dergelijks! Dan kan je bewijzen dat de incubatie omstandigheden wel goed genoeg waren voor de bacterie om te groeien en is je conclusie omtrent verminderde groei sterker. Als allerlaatste: check de verdubbelingstijd van je gebruikte micro-organisme. De ene groeit sneller dan de ander. Stel je hebt er een die heel langzaam groeit (bv lage specifieke groeisnelheid zoals dat heet), dan denk ik niet dat elke dag kijken en tellen heel veel zin heeft! Daarnaast is bloedagar niet voor elke bacterie nodig, voor de meesten is simpele agar met glucose al voldoende. Check dus even welke bacterie welke voedingsstoffen en temperatuur nodig heeft etc! Kortom, de grootste hindernis is het vinden van een gepaste bacterie. Mijn advies is om te kijken naar biologische voorouders en te overleggen met je begeleider over wat mogelijk is en hoe ver je mag afwijken van de GAS bacterie. WIj kunnen jullie op het Science Center van de TU Delft niet op het lab helpen met dit onderzoek ivm risico-analyses etc. Echter denk ik dat jullie dit op jullie eigen school makkelijk kunnen uitvoeren als jullie een passende bacterie kunnen vinden! De werkwijze ziet er namelijk realistisch uit, goed gedaan! Ik hoop jullie zo een beetje op weg te hebben geholpen, mochten jullie tegen problemen of vragen aan lopen: schroom niet om weer een bericht te sturen op het forum! Met vriendelijke groet, Demi

he @IsabelvanGink Goed bezig! Jullie weten al dat NOx ontstaat door hoge verbrandingstemperaturen. Dat is eigenlijk de sleutel voor het bedenken van een oplossing: als je weet wat het probleem veroorzaakt, kun je nadenken over wat je daaraan kunt veranderen. Een logische eerste vraag is dus: wat gebeurt er met de NOx-uitstoot als je de verbrandingstemperatuur verlaagt? En hoe zou je dat kunnen bereiken? Denk bijvoorbeeld aan wat er gebeurt als je de verhouding tussen brandstof en lucht aanpast, of als je iets toevoegt aan het verbrandingsproces om de temperatuur te drukken. Er zijn ook oplossingen die niet de verbranding zelf aanpassen, maar de uitstoot behandelen nadat die al is ontstaan. Welke richting lijkt jullie het meest logisch voor B890, en waarom? Groet, Splinther

@nielsw Hoi Bavly en Niels, Wat een leuk en actueel onderwerp voor een PWS! Zeker nu er tegenwoordig veel meer wordt gewerkt aan het opwekken van duurzame energie, maar het nog een probleem is om deze goed op te slaan. Voor een inleiding is het altijd handig om jezelf voor te stellen hoe jullie willen dat een lezer (die nog niets / weinig) van LH2 weet jullie verslag gaat lezen. Hiervoor moet je dus zorgen dat de inleiding hier een rode draad in is en steeds iets dieper in gaat op de stof. Je zou bijvoorbeeld eerst de lezer op de hoogte moeten stellen van de noodzaak van de energietransitie en welke rol energiedragers daar bij spelen. Dan zou je ook eventueel in kunnen gaan op mogelijke soorten energiedragers. Daarna kan je dan een introductie geven over wat LH2 is en daarna de voor en nadelen benoemen. Je zou dan bijvoorbeeld af kunnen sluiten met een stukje toekomstbeeld (of hoe LH2 momenteel al wordt gebruikt). Probeer hier vooral ook nog zelf even kritisch naar te kijken, want het moet vooral goed voorbereiden op jullie verslag, alle lastige onderwerpen die jullie daarin beschrijven moeten dus uitgelegd. Dit kan soms lastig zijn omdat jullie natuurlijk expert worden op het gebied en bepaalde dingen dan logisch lijken, maar dit is voor de lezer niet altijd het geval! Ik hoop dat dit een beetje helpt, als jullie nog vragen hebben hoor ik het graag! Groetjes, Bjorn

Hey @Friesvanbeek, wat leuk dat jullie aan microbiologie denken! Er is veel bekend over B. subtilis en zijn fantastische toepassingen. Je kan met dit organisme de biotechologie kant op gaan waarbij er idd interessante stoffen kunnen worden geproduceerd. Kwa literatuuronderzoek is hier wel genoeg over te vinden, het deel wat lastig kan worden is het praktische onderzoek. Een fermentatie of proef met een bioreactor (of micro-organisme in het algemeen) is niet gemakkelijk en snel op te zetten waardoor ik jullie op de TU Delft helaas niet kan helpen. Als jullie geintereseerd zijn in het anti-microbiele deel kan ik jullie wel verwijzen naar onze antibiotica workshop. Bij dit experiment zullen we jullie kort vertellen hoe antibiotica over het algemeen werkt en mogen jullie zelf aan de slag gaan met verschillende antibiotica en micro-organismen, waaronder Bacillus subtilis. Je kan dit experiment linken aan de gezondheidszorg en waarom antibiotica resistentie een probleem kan vormen voor het genezen van sommige ziektes. Wat jullie ook zouden kunnen doen is kijken of jullie B. subtilis kunnen isoleren (kijk even op internet naar literatuuronderzoek) uit bijvoorbeeld de bodem of iets dergelijks. Mocht dat lukken zou je kunnen kijken wat de invloed is van omgevingsfactoren (bv pH, temperatuur, hoeveelheid voeding, anitbiotica etc.) op de groei van de cellen. Resultaten hiervan kan je betrekken tot bijvoorbeeld fermentatie omstandigheden en industriele toepassingen etc. Kortom, literatuuronderzoek is er voldoende, maar zorg er vooral voor dat jullie een plan hebben voor het praktische deel van je pws! Ik hoop jullie zo een beetje op weg te hebben geholpen. Mochten jullie nog meer inspiratie nodig hebben, feedback op hoofd/deelvragen of vragen in het algemeen kunnen jullie hier altijd weer terecht! Met vriendelijke groet, Demi

Hey @tvr2009, Wat een interessant onderwerp! Ik ben geen expert op nano/ farmaceutsich niveau maar ik weet wel het een en ander van de biologie en scheikunde! Je deelvragen zien er al sterk en specifiek uit, ik denk dat je met literatuur onderzoek ver gaat komen! Aangezien je in je deelvragen veel ingaat op de micel versie van nanodeeltjes is dit misschien ook goed om te noemen in je hoofdvraag. Dit zorgt er namelijk voor dat je hoofdvraag specifieker wordt en daarnaast goed wordt ondersteunt door je deelvragen waardoor je een mooi rond onderzoek krijgt. Hou er wel rekening mee dat je waarschijnlijk een praktisch deel moeten doen voor je pws, met nanodeeltjes en medicijnen is dit vaak lastig te onderzoeken. Op de TU Delft kunnen wij je niet helpen met dit soort labwerk. Je zou zelf kunnen checken of je op school meer kan kijken naar de scheikundige kant van micellen (bv de vorming ervan en misschien wel een proefje met het "kritische micelconcentratie (CMC)" concept). Wie weet stuit je wel op een methode tijdens je literatuuronderzoek! Je zou ook kunnen kijken of je een zorginstelling kan benaderen of kan interviewen die werken met dit soort therapien (check wel met je begeleider of dit telt als praktisch onderdeel). Ik hoop je zo een beetje inspiratie te hebben gegeven, mocht je nog meer vragen hebben kan je die hier altijd stellen :) Met vriendelijke groet, Demi

Hoi @Nataliakondra.09, Nee, dat is niet nodig. Het adres is Van der Burghweg 1 2628 CS Delft. Ik zal jullie om 14:00 bij de ingang van het gebouw ophalen. Tot morgen! Groeten, Tijn

@Iris-1 Hoi Iris en Hanne, Leuke hoofdvraag, en de LED-indicator is zeker haalbaar zonder dat jullie kunnen programmeren. Één ding om eerst scherper te maken: kies wat "optimaal" betekent. Het makkelijkst is de spanning waarbij de boot het snelst vaart, want dat meet je gewoon met een GPS-app. Meet dit op het echte water met een vislijnweegschaal (Action, ~€5) aan de schoot, bij drie koersen en een paar windsterktes. Die metingen zijn de kern van jullie onderzoek. De LED-indicator (drie lampjes: groen/oranje/rood, aangestuurd door een Arduino) bouw je daarna op basis van die data. Codes hiervoor zijn gewoon te vinden online, en ik geef er ook een workshop over als jullie dat leuk lijkt. Groet Splinther

tadjiroHoi, Wat Tadjiro zegt, klopt inderdaad. Ik ben momenteel niet in Nederland. Vanaf de week van 25 mei zou ik weer een workshop kunnen geven. Komt dat voor jullie uit en zo ja, welke dag? Groeten, Tijn

Hey @LiekeHeuvink en Isabel, Goed dat jullie wat specificaties hebben bedacht! Jullie gaven in de vorige post aan dat jullie ook wilden kijken naar de geur, werking en belevenis van mannen- en vrouwenparfum en hoe de chemische en biologische verschillen daar een rol in spelen, dat komt nu een beetje verspreid in jullie deelvragen terug. Je zou bijvoorbeeld de eerste en tweede deelvraag (de chemie en een stukje biologie) kunnen koppelen aan de belevenis. Hoe komen deze specifieke stofjes (die in parfum zitten) binnen in onze neus en hoe komen deze signalen dan terecht in onze hersenen die de beleving creëren etc. Hoe en waarom verschilt dat tussen mannen en vrouwen? Door de chemische aspecten te koppelen aan de biologische kant kan je wat diepgang krijgen in jullie onderzoek! Het is dus belangrijk dat je kijkt of iedere deelvraag je helpt met het beantwoorden van jullie hoofdvraag :) Wat betreft het verdere onderzoek is het ook belangrijk om na te denken wat voor praktisch onderzoek je op wilt stellen. Het is helaas bij de TU Delft voor leerlingen niet mogelijk om op dit gebied proefjes te doen. Je zou wel kunnen kijken naar de (overeenkomende of verschilllende) ingredienten in verschillende parfum soorten en deze door mensen laten ruiken. Je kan dan vragen bedenken (bijvoorbeeld naar hun 'belevenis') die zouden bijdragen aan het trekken van jullie uiteindelijke conclusie! In het kort dus: kijk of je koppelingen kan maken tussen de scheikunde van parfum en de biologie van de mens. Check daarna natuurlijk of je begeleider ook vind dat dit meer diepgang geeft! Ik hoop jullie zo te hebben geholpenn, voor verdere vragen of inspiratie kunnen jullie altijd weer op dit forum terecht! Met vriendelijke groet, Demi