Hoi Hugo, Gaaf onderwerp! Ook best wel uitdagend en pittig, als je de diepte in wilt duiken. De gasturbines (=straalmotoren) die tegenwoordig worden gebruikt in de vliegtuigindustrie zijn product van járen en járen van ontwikkeling, onderzoek en engineering. Er wordt af en toe gezegd dat elke gasturbine een klein wonder is (dat hij werkt). Ik denk dat ik je goed kan helpen met dit onderwerp, maar eerst heb ik twee vragen voor je. Heb je al een onderzoeksvraag en deelvragen voor je PWS? Wil je echt gaan rekenen aan de turbines, of meer algemeen naar de prestaties kijken? Groetjes, Joost PS: Goed dat je al wat onderzoek gedaan hebt naar de achterliggende principes. Via google kon ik net best al een hoop vinden (tip: zoek altijd in het Engels, bijv. op: 'gas turbine', 'turbofan' of 'turbojet').

Beste Willem, Leuk dat je ook interesse hebt in de studie L&R! Ik denk zeker dat je een PWS over dit onderwerp kan doen. Als ik je goed begrijp wil je onderzoek gaan doen naar alternatieve configuraties voor grote civiele airliners, dat zijn dus de vliegtuigen waar je in stapt als je op vakantie gaat. Klopt dat? Je hebt een goed onderwerp gevonden, waar veel informatie over te vinden is. Voordat je echter gaat zoeken is het zaak om je hoofdvraag wat scherper te gaan definiëren, en beginnen met onderverdelen in deelvragen. Op die manier kan je gerichter zoeken, en je meer een doel geven om naartoe te werken. De onderzoeksvraag die jij nu noemt is erg breed en wat vaag gesteld. Denk bijvoorbeeld in de richting: 'Hoe zullen vliegtuigen er over 10, 30 en 50 jaar uitzien?' (En met vliegtuigen bedoel ik dus de grote civiele airliners). Zo stel je een vraag naar een concrete situatie, die je kunt beschrijven, en daarbij kan je deze vraag opknippen in verschillende deelvragen zoals: 'Waarom zien vliegtuigen er nu uit zoals ze eruit zien?' 'Zijn er alternatieve configuraties in de maak voor vliegtuigen, en wat zijn de voor/nadelen daarvan?' 'Hoe haalbaar zijn deze ontwerpen in de huidige luchtvaartindustrie?' etc. etc. Als je je vragen zo meer stelt kan je beginnen met onderzoek doen. Ik hoop dat ik je een beetje richting heb gegeven, als je meer vragen hebt hoor ik het graag! Ik weet niet in hoeverre een praktisch deel mogelijk is. Wij bieden hier op de TU een windtunnelworkshop aan, waarvoor je je kunt inschrijven via deze site, maar of dat erg interessant voor jou onderwerp is weet ik niet. Als je in een windtunnel wilt testen heb je een hoogwaardig model nodig, wat best wel wat kunde en tijd (en geld waarschijnlijk) vergt om te maken. Denk goed na over wat je wilt en kunt, dan kan ik je helpen met de uitvoering ervan. In elk geval heel erg veel succes! Groetjes, Joost

Beste Robin, Dat verschilt een beetje per soort raket. Bijvoorbeeld, de Solid Rocket Boosters van de Space Shuttle (die niet meer vliegt) werden op vrij lage hoogte (45km) afgeworpen. Deze hadden een eigen parachute, en vielen zachtjes in de zee. Daar werden ze opgevist door een speciale boot, en opgeknapt en opnieuw gebruikt. De Russische Proton raket vliegt op een heel giftige brandstof, en de afgeworpen tanks vallen gewoon naar beneden. Daar crashen ze ergens in een woestijn in Kazachstan, waar de restjes brandstof die altijd overblijven gevaarlijk zijn voor planten, dieren en mensen. De Russische overheid betaalt dan ook een schadevergoeding aan de Kazachstaanse(?) overheid elke keer dat ze een Proton raket lanceren. Als op hele grote hoogte en snelheid een tank wordt afgeworpen, zodat deze net niet in een baan om de aarde raakt, is het zeer waarschijnlijk dat ze helemaal verbranden in de atmosfeer en nooit meer op de grond komen. In ieder geval berekenen de ontwerpers van de raket waar de tank op aarde neer kunnen komen, en zorgen ze dat ze steden en dorpen vermijden. Het zal dus nooit zo zijn dat er een deel van een raket op je huis zal vallen. Hoe is het verder met je presentatie gegaan? Groetjes, Joost

Beste Xander, Nogmaals, ik wil je best wel helpen, je moet alleen wel zeggen waar. Wat heb je al gedaan en waar kom je precies niet uit? Je hebt het over 'de formules'. Welke formules? Groetjes, Joost

Beste Robin, Wat een leuk onderwerp heb je uitgekozen voor je presentatie! Vliegtuigen en raketten zijn hele gave machines, waar je zeker een interessante presentatie over kunt geven. Ik hoop dat ik alles een beetje duidelijk uit kan leggen hieronder (sorry dat het een lang verhaal is geworden, ik vind het ook leuk om uit te leggen). Om dan maar direct met het beantwoorden van je vragen te beginnen zal ik eerst uitleggen wat vliegtuigen en raketten zijn, en wat de verschillen zijn. **Vliegtuigen zijn voertuigen die in de lucht blijven door hun vleugels. **Vliegtuigen bewegen door de lucht door hun motoren. De vleugels ‘duwen’ het vliegtuig omhoog doordat het vliegtuig door de lucht beweegt. Deze kracht heet de ‘liftkracht’. Raketten zijn voertuigen die vooruit bewogen worden doordat ze een raketmotor hebben. De raketmotor is anders dan een motor die je normaal op een vliegtuig ziet, dat leg ik zometeen uit. Raketten hebben dus geen vleugels die ze omhoog houden, maar worden door hun motoren omhoog geduwd. Waarom kan een raket wel in de ruimte en een vliegtuig niet? Dat heeft te maken met je andere vraag: **Hoe werkt de techniek van een raket? ** In de ruimte is geen lucht, zoals je misschien wel weet. In de ruimte kan je dan ook niet ademen, en zonder ruimtepak aan zou je niet kunnen overleven. Een vliegtuigmotor heeft, net als jij, ook lucht nodig om te kunnen werken. Hoe hoger je gaat, hoe minder lucht er is. Als je héél hoog gaat (ongeveer 100 kilometer boven de grond) is er geen lucht meer. Als de motor van het vliegtuig dan niet meer werkt beweegt hij niet meer door de lucht. De ‘liftkracht’ die het vliegtuig omhoog duwde is er dan ook niet meer. Het vliegtuig zal weer naar de aarde vallen. Een raketmotor heeft geen lucht nodig om te werken, want hij neemt zijn eigen lucht mee: net als een ballon die je opblaast eigenlijk. Als je een ballon opblaast en loslaat, dan loopt de lucht eruit en de ballon vliegt snel weg (dit kan je tijdens je presentatie laten zien). In een raket gebeurt hetzelfde. De lucht loopt er aan de onderkant heel snel uit, en de raket vliegt omhoog. Dat een raket wel in de ruimte kan komen, komt dus omdat zijn motor blijft werken. **Hoe werkt dan een lancering van een raket? **Na het aftellen worden de motoren van de raket aangezet. De raket wordt dan omhoog geduwd. In het begin gaat de raket meestal best wel langzaam omhoog. Dat komt omdat hij erg zwaar is in het begin (bedenk zelf maar: het kost meer moeite om iets zwaars op te tillen dan iets dat niet zwaar is). Als de raket onderweg is gebruikt hij brandstof, hij wordt dus steeds lichter. De raket gaat dus steeds sneller en sneller. **Hoe werkt een lancering? **Het doel van een lancering van een raket is om iets (meestal een satteliet) in een baan om de aarde te brengen. Wat betekent dat nou? Als iets in een baan om de aarde is, valt het ‘om de aarde heen’: je blijft in de buurt van de planeet aarde maar komt nooit meer terug naar de grond. Dit is heel handig natuurlijk, zo kan je zo lang in de ruimte blijven als je wilt! Het is alleen heel ingewikkeld om in zo’n baan om de aarde te komen. Pas als je ongeveer 28000 kilometer per uur gaat, ga je snel genoeg om niet terug te vallen. Dat is bijna 8 kilometer per seconde! Als je zo snel zou kunnen rennen, zou je in 10 seconden van Amsterdam naar Rotterdam kunnen rennen! Hier is een gaaf filmpje dat je misschien kunt laten zien: http://www.youtube.com/watch?v=ka8w8qCoueA (ik zou alleen de eerste 5 minuten laten zien, anders duurt het wat lang). Hoe zorgen ze er nou voor dat een lancering veilig verloopt? Dat is een heel ingewikkeld onderwerp waar heel veel knappe professors nog steeds mee bezig zijn. Soms gaat het nog wel eens mis en ontploft de raket. Om alles zo veilig mogelijk te maken wordt elk onderdeel van een raket heel vaak gecontroleerd en heel precies in elkaar gezet. Voor een lancering wordt alles dan nog een keer helemaal gecontroleerd. Tijdens de lancering zitten misschien wel honderd mensen tegelijk op te letten of alles wel goed gaat. Het blijft gevaarlijk, maar meestal gaat het goed. Veel plezier met je presentatie, en als je iets nog niet begrijpt mag je het altijd vragen. Groetjes, Joost

Hoi Bart, Hieronder een (klikbaar) plaatje van de schematische opstelling. Het profiel zit vastgeklemd, met de mogelijkheid om de invalshoek telkens te veranderen. Deze opstelling staat op twee dunne platen, die vrij kunnen roteren. Het profiel kan dus zo met de opstelling vrij bewegen in de richting van de liftkracht. Tussen deze opstelling en een vast punt zit een krachtmeter, die dus de liftkracht meet. Deze is weer af te lezen op de meter. [image: IMG_0369.jpg] Je meet dus een kracht. Deze is, zoals je zelf al zei, het gevolg van een drukverschil over de boven en onderkant van het profiel. Dit drukverschil is weer een gevolg van de stromende lucht om het profiel. De luchtstroom die uit de mond van de tunnel komt is inderdaad laminair (dit bedoel je met rechtlijnig toch?). Door het profiel ontstaan verstoringen, dit is turbulentie. Dit heb je tijdens de workshop kunnen zien. Nogmaals succes, en groetjes, Joost

Beste Zef, Deze profielen waren van een twee jongens die ze zelf gemaakt hadden. Die gegevens zijn daarom ook alleen voor hen relevant. Groetjes, Joost

Beste Jop, Alle restricties aan de afmetingen zijn in bovenstaande handleiding te vinden: de windtunnel werkt met een opstelling waarin een vleugelprofiel gemonteerd kan worden op een rechthoekige staaf. De breedte moet 600mm bedragen en de lengte 240mm. De dikte (ofwel, de hoogte) en de verdeling van de dikte kan je zelf bepalen, tot een maximum van 240mm. Als je zelf een profiel gaat maken is het erg belangrijk dat de maten precies kloppen, vooral voor de bevestiging in de testopstelling. Zit je er te ver naast kan je je voorstellen dat alles ontzettend gaat wapperen in de wind, en dat willen we niet. Dan is er nog een belangrijk punt: in je e-mail had je het over een hypothetische weerstandswaarde? De windtunnel is alleen met een sensor uitgerust die de liftkracht kan meten, er zijn dus geen meetwaarden voor de weerstand te verkrijgen uit de workshop. Ik hoop dat jullie er zo uitkomen, anders hoor ik het graag! Groetjes, Joost

Hoi Hubert, Voor mijn profielwerkstuk moet ik ook een onderzoek verrichten, ik heb hiervoor gekozen om een vragenlijst op te stellen met vragen waar ik inhoudelijk op in ga in mijn profielwerkstuk en deze te laten beantwoorden door mensen die werken/studeren in de luchtvaartindustrie. Ik zal deze onderzoeksresultaten vergelijken met mijn eigen bevindingen en zo door de verschillen en overeenkomsten een duidelijk beeld creëren van het vliegtuig van de toekomst. Mijn vraag voor u was of uzelf en een aantal verschillenden studenten uit verschillende jaren en misschien docenten deze vragenlijst in zouden kunnen vullen. Mocht dit niet lukken, heeft u misschien een e-mail adres van andere personen die ik hiervoor misschien kan benaderen? Het zou mij in ieder geval erg helpen. Ik hoop iets van u te horen, alvast bedankt. Als het mogelijk is zou u mij dan uw e-mail adres ( of die van iemand anders waar ik contact mee op kan nemen ) kunnen geven, zodat ik de vragenlijst kan mailen. Groetjes, Tessa

Beste Jonathan, Dank voor je post. We zijn bezig om midden Februari nog een windtunnel workshop te geven. Proefjes kunnen over het algemene alleen op die dag plaats vinden. Wat betreft het testen van raketten. Helaas is het zo dat we met onze opstelling alleen de lift en niet de weerstand kunnen meten. Daarnaast is de opstelling zo gemaakt dat het lastig is om er een raket in te hangen. In de zin denk ik dus niet dat het zin heeft om uitstel te vragen voor je PWS. Als ik je ergens anders nog bij kan helpen hoor ik het graag. Groetjes, Hubert

Hi Sem en Niels, Ik ben nu ook van plan iets soortgelijks te doen, maar in de meeste profielwerkstukken die ik heb gezien is er echt een bepaald onderzoek nodig. Watvoor onderzoek zijn jullie van plan, of is dit niet nodig? Groetjes, Tessa

Hey Randy! Goed zo, mooi ook dat je een laminaire stroming hebt kunnen krijgen. Zou je wat foto's van je windtunnel kunnen uploaden? Ben namelijk wel benieuwd! Groeten, Hubert

Beste Hubert, Dankjewel voor de informatie, wij gaan er hard mee aan het werk. We hebben gelezen dat we voor ons windtunnelmodel geëxtrudeerd polystyreen nodig hebben. Wij weten, net als onze begeleider, niet waar we dat het beste kunnen krijgen. Kun jij ons een winkel (of webshop) aanraden in de buurt van Nijmegen waar we dat goedkoop kunnen kopen? Alvast bedankt, Julius en Gerrit

Beste Peter, Als je het principe van een vleugel met de wet van Bernoulli wil uitleggen, moet je de aanname maken dat de snelheden aan de profiel achterzijde bijna hetzelfde zijn. Dit is een aanname, dus niet helemaal waar. Een uitgebreid en algeheel kloppend verhaal kun je hier vinden: http://www.av8n.com/how/htm/airfoils.html#sec-airfoils De uitleg in die zin is iets te lang om in een post te zetten. Ik zou deze even goed doorlezen en stel gerust vragen aan me via deze topic wat je onduidelijk vind! Groeten, Hubert

Hey Marnix, Kijk, ik snap wat je bedoelt. Dat is zeker mogelijk. Maar wees op je hoede, dit is niet erg makkelijk. Ik heb echter het gevoel dat jij je er al best in hebt verdiept en misschien is het een idee om eens naar de 'blade element theory' te kijken. De blade element theory is een wiksundige methode om propellers en rotors door te rekenen voor het vermogen. Ik heb een link gevonden waar je naar zou kunnen kijken: http://home.anadolu.edu.tr/~mcavcar/hyo403/Blade_Element_Theory.pdf Bekijk de eerste formule na (11), deze geeft de lift weer afhankelijk van Cl en Vr^2, volgens mij is Vr^2 de rotor tip speed, dus ik denk dat dat de formule is waar je op zoek naar bent.... Voor andere websites zou je kunnen zoeken op 'blade element theory'. Ik hoop dat je iets van de formules van de blade element theory kunt begrijpen, anders hoor ik het graag. Groetjes, Hubert

Beste Hubert, Zou je ons kunnen vertellen waar je deze handleiding online hebt gezet? Ik kan deze niet vinden. Wij zouden hem goed kunnen gebruiken. Groeten, Gerrit en Julius

Hallo Josta, Het bungee jump probleem is zeker iets interessants om naar te kijken, en inderdaad kan de versnelling groter zijn dan de gravitatie constante. Alleen als je alleen zou kijken naar het lichaam en de krachten die daar op werken, dan heb je inderdaad niet voldoende stof om een PWS mee te vullen. Wat je wel kunt doen is kijken naar de invloed van het gewicht van het touw. In andere woorden, als je het touw in het hele verhaal in mee neemt en daar een model van maakt, wordt al snel wat ingewikkelder. Echter wat ik me afvraag is, of dat wiskundig dan niet te ingewikkeld gaat worden. Hierover adviseer ik je even goed te googlen om achter te komen of er veel informatie verkrijgbaar is. Zo wel, heb je een heerlijk literatuuronderzoek wat je kunt doen, zo niet, dan zou ik een ander thema kiezen. Wat de parabool vlucht betreft is het bijna hetzelfde verhaal. Er zijn twee krachten die spelen en de parabool vlucht laat zien dat ze in evenwicht zijn. Als je met iemand zo een vlucht kan doen, zou het natuurlijk leuk zijn om dit aan te kunnen tonen. Alleen of je dan een opstelling kan bedenken die ook echt iets kan aantonen is wederom lastig. Ik denk wel dat de parabool vlucht een ONDERDEEL van je pws zou kunnen zijn en dat je naar speciale vliegtuig manoeuvres gaat kijken, alleen zal je prof dan denk ik weer zeggen dat het te breed is. Het zijn dus twee lastige onderwerpen om voldoende info over te vinden. Ik zou dus nog even goed googlen en kijken of er wetenschappelijke kennis hierover te vinden is, zo niet, moet je wat anders zoeken. Groetjes, Hubert PS: kijk ook even naar het stappenplan van onze site, misschien zijn er daar nog interessante links te vinden.

Beste Faril, Binnen het vak aërodynamica is er heel veel kennis over de interactie tussen de vorm van een vleugel en de krachten die er ontstaan. Hierover bestaat oneindig veel informatie, maar ik denk dat juist de uitdaging in het PWS erin zit om datgene te vinden waar jullie op zoek naar zijn. Mijn tip aan jullie is dus om vooral goed op internet te gaan zoeken. Aangezien de luchtvaart taal voornamelijk Engels is, lijkt het me verstandig, om Engelse zoektermen te gebruiken. Wel heb ik alvast een website die de theorie van een lift gevende vleugel zeer goed beschrijft. Deze kunnen jullie gebruiken om alvast een goed overzicht te krijgen waar jullie het mee te maken hebben: http://www.av8n.com Als tweede tip heb ik voor jullie om na te gaan denken waar jullie je in willen verdiepen. Ik denk dat een vliegtuig vleugel aan zich net iets te breed is voor een PWS. Misschien is het handig om een lijst van vragen op te stellen wat jullie interessant vinden, kies er een paar uit en probeer met je begeleider samen een interessant onderwerp te vinden. Ook hebben we op deze site een stappenplan wat jullie goed op weg zou moeten helpen. Tot vanmiddag! Groetjes, Hubert

Hallo Nick, Dit lijkt me een goed idee maar zal zeker uitdagend worden als je nog nooit een model vliegtuig hebt gebouwd. Het beste forum wat ik ken over modelbouw is het Modelbouwforum . Daar kun je heel erg veel hobbiisten vinden die je wellicht goed kunnen helpen met welk model/ bouwtekening geschikt is voor je project en zeker ook wel met welke electronica je nodig hebt. Met een beetje googlen heb ik dit werkstuk gevonden, misschien heb je er wat aan... Ik hoop dat ik je hiermee iets meer heb kunnen helpen? Trouwens; als je interesse hebt om meer diepgang te krijgen wat betreft aërodynamica, dan moet je misschien onze workshop van 20 september komen volgen? Groeten, Hubert

Hallo Daniel, De exacte datum is 20 September. Heb je je al opgegeven? Groeten, Hubert