Beste @Esma-Abdik, Binnen het PWS team en breder gezien, op de TU, zijn we niet zo actief bezig met organoiden als bij het Utrecht UMC. Specifiek het Sluijter lab is erg betrokken bij deze ontwikkeling. Hiervoor kan je contact opnemen met Dr. Elise Kessler E.L.Kessler@umcutrecht.nl Ik zou ook ijken naar Erasmus MC's ACE SCORE: https://ace.erasmusmc.nl/ace/68 Zij hebben een contact form op de website. Ik hoop dat je op een van deze plekken terecht kunt! Tadjiro Velzel

Hoi @clairejansen , Leuk onderzoek en een creatief idee! Dit onderzoeken is mogelijk echter hoe jullie je onderzoek omschrijven wordt er wel onderzocht op een kleine schaal. Dit heeft uiteindelijk een nadelig effect voor jullie resultaten. Bovendien zijn er meer factoren die het slapen beïnvloeden dan alleen de blootstelling van blauwlicht. Het onderzoek is uitvoerbaar maar heeft dus wel zijn haken en ogen waar rekening mee gehouden zal moeten worden wanneer de conclusie wordt opgesteld. Wellicht is het opstellen van een survey met meerdere invalshoeken een beter idee. Zo kunnen er en meer mensen bereikt worden en kan je meerdere factoren meenemen die het slaapritme kunnen doen beïnvloeden. Ik hoop dat ik jullie een beetje geholpen heb. Stel je vragen gerust als jullie die nog hebben, of als jullie het over een andere boeg willen gooien help ik jullie ook graag! Groetjes, Max

Hi PWS'ers, Wat een interessant onderwerp voor jullie PWS hebben jullie gekozen. Mijn naam is Joris, ik studeer op dit moment Technical Medicine aan de TU Delft, LUMC en EMC. Vanwege mijn medische achtergrond ben ik gevraagd om even bij te springen. Hierbij is het belangrijk om te noemen dat ik absoluut geen expert ben op het gebied van reuk en geheugen (geen idee of die er wel zijn). Ik baseer mijn antwoorden dan ook voornamelijk op de volgende twee artikelen: Effect geuren op brein: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5198031/#:~:text=The sense of smell plays,by an electroencephalograph (EEG). Geurtraining voor kortetermijngeheugen: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7545250/ Geur en lange termijngeheugen: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30890017/ Als ik bovenstaande bronnen lees. Denk ik dat het voor jullie geschikter is om je te focussen op het kortetermijngeheugen. Dit is ook wat makkelijker te testen (bv met foto's oid inderdaad). Je zou bijvoorbeeld kunnen kijken of/welke geuren helpen om beter woordjes oid te studeren. Laat iemand eerst zonder geur woorden leren. Overhoor hem/haar. Breng hem/haar vervolgens naar een ruimte met een bepaalde geur en geef hem/haar een woordenlijst met woorden van vergelijkbare moeilijkheidsgraad. Overhoor vervolgens weer. Om het onderzoek netjes uit te voeren doe je dit met 10-20 mensen in deze volgorde, met een even grote groep doe je het in de omgekeerde volgorde (eerst geur, dan zonder geur). Jullie onderwerp is erg breed. Dit maakt het extra belangrijk dat jullie goed kaderen. Ik vind dat jullie dit al erg sterk doen. Ik denk dat het wel goed is om niet te diep op alle losse onderdelen in te gaan. Op deze site kun je veel artikelen vinden https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/. Je kunt hier zoeken door keywords in te voeren en deze te koppelen met AND of OR. in jullie geval bv (Olfactory OR smell OR scent) AND memory. Dit geeft bijna 6000 resultaten. Aan de zijkant kun je filteren op bv alleen systematic reviews (overzichtsartikelen) of Randomized controlled trials (ene groep doet iets met geur, andere zonder). DIt raad ik in jullie geval aan. Mochten jullie niet in een artikel kunnen, stuur dan even de link. Ik zal ze dan voor jullie proberen te openen. Je testje gaat nooit lopen zoals je had gewild/gehoopt. Verwacht dus vooral niet dat alles vlekkeloos gaat lopen en accepteer en benoem de gebreken die komen kijken bij de beperkte tijd die je hebt. Ik had bv een testje waarbij we gingen kijken of mensen eetgedrag imiteren. Al snel kwamen we erachter dat mensen niet veel imiteerden... omdat onze M&Ms niet lekker waren. Hier leer je gelukkig van ;). INterviews met experts zijn een goeie manier om een beter beeld te krijgen, en daarmee beter punt te halen. Jullie kunnen misschien wat neurologen/neuropsychologen contacten. Wie weet is er iemand die graag mee wil werken! Heel veel succes nog met jullie PWS. Hopelijk is mijn hulp nog op tijd. Als er nog vragen zijn, hoor ik het graag. Groetjes, Joris

Beste @Thenysha, Met een aantal wetenschappelijke technieken zoals ELISA, LC-MS en RIA is het mogelijk om hormoonniveaus te kwantificeren bij vrouwelijk urine. Misschien is het interessant om te kijken in hoeverre het mogelijk is om een plek te vinden die je wilt helpen met deze techniek. Het zou al interessant zijn om via deze techniek te kijken of urine genomen uit een bepaald moment van de menstruatiecyclus in lijn is met de wetenschappelijke literatuur. Zo zijn er natuurlijk schommelingen in progesteron en oestrogeen tijdens de cyclus. Je zou kunnen kijken of je aan de hand van de meting kan raden in welke week van de cyclus een persoon zich bevindt. In de richting van pijnstilling is het waarschijnlijk ethischer om een enquete uit te voeren. Zo kan je misschien kijken of er een statistisch significant verband is tussen aangegeven intensiteit van de cyclus en de hoeveelheid pijnstillers die personen die menstrueren gebruiken of kennen. Misschien is het zo dat mensen met een intensere menstruatie veel meer types pijnstilling kennen en gebruiken. Ik hoop dat je hier verder mee kunt! Tadjiro Velzel

Beste Afi, Jammer dat een proef met vasten niet gelukt is om te verzinnen, ook inderdaad een lastig onderwerp natuurlijk. Aangezien je zegt na het lezen van onze pagina nog geen onderwerp gevonden te hebben, maar wel iets origineels een creatiefs te willen kiezen, zou ik je willen adviseren online te kijken naar de recente ontwikkelingen omtrent je interessegebieden. Wellicht dat daar nog wat nieuwe informatie op staat die je interesseert. Onthoud ook wel dat je op een gegeven moment de knoop door moet hakken en niet te lang moet blijven piekeren, want meestal is er binnen een onderwerp nog veel ruimte voor creativiteit. Ik zou als ik jou was dus nog even verder rondkijken op het forum en in de media voor de actualiteit. Als je een onderwerp gekozen hebt, help ik je graag verder met eventuele hoofd- en deelvragen en experimentele opzet. Succes! Groetjes, Barbara

Beste @lisakoerts, Er zijn heel veel praktische onderzoeken mogelijk omtrent ziekten van het bloed en immuunsysteem, bijvoorbeeld met schapenbloed. Een hiervan is de titerbepaling omtrent autoantistoffen in het bloed. Op het internet kan je hier meer over vinden. Indien jullie kiezen om het over bloedziekten te doen, help ik jullie graag met jullie vragen. Het is misschien mogelijk om bij het Erasmus MC of het LUMC bij een microscopische afdeling te kijken naar menselijk bloed en mogelijke afwijkingen. Hierbij kan je een bijvoorbeeld een duidelijk verschil zien in het bloed van patienten met gezond bloed en ALL (acute myeloide leukemie). Bloedcelvorming is een enorm breed en interessant onderwerp waarin jullie zeker weten te werk kunnen! Ik hoop dat jullie hiermee al wat verder kunnen! Tadjiro Velzel

Hoi, Zelf zijn wij niet gespecialiseerd op dit vlak, maar ik zou zeker mee kunnen denken. Hebben jullie een structuur voor jullie PWS die jullie kunnen delen? Soms als je vast loopt kan de structuur namelijk verwarrend zijn. Zelf schiet alternatieven medicatie als onderwerp/deelvraag in mijn hoofd, waar best veel interessante onderwerpen achter liggen. Groeten, Wick @roosvt

Hoi Ester en Elke, Wat een tof onderwerp! Jullie kunnen zeker een keertje langs komen om te kijken hoe julllie dit onderwerp het beste aan kunnen pakken. Moeten jullie van ver komen of niet, want een video-afspraak is anders ook een optie. Ik weet niet op welke termijn jullie al af kunnen spreken en wat jullie rooster is, maar ik kan bijvoorbeeld dinsdag 21 maart of vroeg in de ochtend of aan het einde van de middag. Ik hoor graag van jullie! Groetjes, Barbara

We zouden het videogesprek via teams kunnen doen. Wick Goelst is inviting you to a scheduled Zoom meeting. Topic: Wick Goelst's Zoom Meeting Time: Dec 21, 2022 01:45 PM Amsterdam, Berlin, Rome, Stockholm, Vienna Join Zoom Meeting https://us05web.zoom.us/j/83195539304?pwd=T0lQelJWM3JIVnF4clN6M1k1czI4Zz09 Meeting ID: 831 9553 9304 Passcode: hd7b6s @marnix-pitt

Beste @annemijn, Het is misschien interessant om in contact te komen met een verpleeg of verzorghuis. Het zou op sociologisch en psychologisch vlak interessant zijn om te onderzoeken of patienten met dementie zich bijvoorbeeld net zo alleen voelen als bewoners zonder dementie. Dit kan tijdens de crisis, maar ook algemener. Verder zijn er 4 algemene medicijnen die vaak worden voorgeschreven voor dementiepatienten. Dit zijn Galantamine, Rivastigmine, Donepezil en Memantine. Als je iets technischer wilt zitten kan je kijken naar de synthese van een van deze medicijnen en vervolgens onderzoeken of er patienten binnen het verpleeghuis deze medicijnen toegediend krijgen. Ik hoop dat je hierbij wat ideeen hebt gekregen, Tadjiro Velzel

@meref Graag verwijs ik jullie door naar deze website https://www.tudelft.nl/over-tu-delft/strategie/integriteitsbeleid/human-research-ethics Waarbij het complete proces van toestemming voor human research gesteld wordt. Voor zover ik weet is dit de enige instantie binnen de TU die dit voor jullie kan voorzien. Ik denk echter wel dat dit mogelijk een erg lang proces is en jullie misschien beter buiten de TU kunnen kijken. Al het beste, Tadjiro Velzel

@lisamelman Hi Amber, Elle en Shaila, ik heb jullie vragen voorgelegd aan een vriend van mij die de masterrichting doet die gaat over oa straling. Bij deze zijn (uitgebreide) antwoord: Beste Amber, Elle en Shaila, Wat leuk dat jullie je PWS willen doen over bestraling van kanker! Helaas gaat het opzetten van een practicum waarbij kankercellen, gezonde cellen en straling aan te pas komen erg ingewikkeld worden om meerdere redenen. Hieronder staat even kort wat meer uitleg waarom een practicum simpelweg niet gaat lukken: Werken met straling: Werken met radioactieve straling is gevaarlijk en in Nederland voorbehouden aan een aantal getrainde professionals. Het is dus niet mogelijk om zomaar met radioactieve straling aan de slag te gaan. Beschikbaarheid cellen: Het verkrijgen van zowel kanker als gezonde cellen is niet gemakkelijk, zeker niet van menselijke afkomst. Onderzoek doen naar menselijke cellen brengt veel gedoe met zich mee. Medisch-ethische toetsingscommissies kunnen er maanden over doen om met een besluit te komen of een onderzoek met menselijke cellen wordt toegestaan of afgekeurd. Hierop wachten in jullie VWO 6 jaar is simpelweg niet mogelijk wat betreft de tijdsplanning. Wel zou ik jullie graag helpen met het beantwoorden van een aantal van jullie deelvragen. Natuurlijk zullen jullie zelf ook onderzoek moeten doen, want daarvoor is jullie PWS bedoeld, maar ik help graag met het geven wat van zoektermen zodat het wat gemakkelijker wordt: Zoektermen: Radation cell survival curves Linear Energy Transfer (LET) External photon beam radiation External proton beam radiaton Brachytherapy Radioembolization Deelvragen: Deelvraag 1: Hoe ontstaat kanker: Kanker ontstaat als cellen op een ongecontroleerde manier celdeling ondergaan waardoor zij in aantallen toenemen en hierdoor de normale functie van organen kunnen belemmeren. Het lichaam heeft veel beschermingsmechanismen om ongecontroleerde celdeling tegen te gaan. Voordat een cel een kankercel wordt moet er dus ontzettend veel mis zijn gegaan Deelvraag 2: Welke stralingen worden er toegepast bij het bestrijden van verschillende vormen van kanker? Wat is straling? Ioniserende straling wat gebruikt wordt in Nederland om kanker te bestralen kunnen we onderverdelen in 2 hoofdgroepen. Direct ioniserende straling en indirect ioniserende straling. Direct ioniserende straling zijn deeltjes zoals elektronen, protonen en alpha deeltjes. Direct ioniserende straling bestaat uit deeltjes en hebben dus allemaal een massa (in tegenstelling tot indirect ioniserende straling), waardoor zij direct DNA strengen in de celkern kunnen breken en zo kanker (en gezonde) cellen kunnen doden. Indirect ioniserende straling bestaat uit fotonstraling en röntgenstraling (ook fotonen, maar niet opgewekt in een atoomkern). Dit type bestraling moet in een cel eerst elektronen losmaken van hun atoom waarop deze elektronen vervolgens schade toebrengen aan het DNA van een cel waarna deze kapot kunnen gaan. Deelvraag 3: Wat is de werking van straling op cellen? Zoals eerder genoemd is het sterk afhankelijk van het type straling wat het effect is op cellen en het lichaam. Om te beginnen bij direct ioniserende straling gaan we van het zwaarste deeltje naar het lichtste deeltje: o Alpha straling: alpha straling bestaat uit een geladen heliumkern (He) en heeft een lading van 2+. Alpha straling wordt al tegengehouden door een velletje papier en dringt dus niet ver door in het lichaam. Om deze reden wordt alphastraling (nog) niet gebruikt voor kankerbestraling al zijn er wel onderzoeken gaande of dit misschien toch een voordelig effect kan hebben! o Protonstraling: protonstraling bestaat uit een proton. Een waterstofatoom zonder gebonden elektron. Protonenstraling is relatief nieuw in Nederland. In Delft en in Groningen staan twee protoncentra waar een speciale groep kankerpatienten geholpen worden zoals kinderen met kanker in het brein. Het grote voordeel van protonstraling is de zogenoemde “bragg-peak”. Dankzij deze bragg-peak kan de energie van deze stralingssoort op een relatief klein gebied in het weefsel afgegeven worden waardoor omliggend weefsel grotendeels gespaard blijft en andere organen relatief minder schade ervaren vergeleken met elektronenstraling of fotonenstraling. o Elektronen straling (Bèta straling). Elektronenstraling bestaat zoals de naam al doet suggereren uit elektronen. Deze kunnen dieper in weefsel doordringen dan alpha straling, maar hebben alsnog een maximale dracht (hoe ver elektronen maximaal in weefsel door kunnen dringen) afhankelijk van hun maximale energie. Doorgaans is de dracht van elektronenstraling enkele centimeters. Elektronenstraling wordt vaak ingezet in bij brachytherapie en radioembolisatie. Indirect ioniserende straling: o Fotonenstraling. Fotonenstraling is nogal bijzonder in vergelijking met de direct ioniserende straling. Waar direct ioniserende straling een maximale dracht in het lichaam heeft bepaald door de energie van de deeltjes heeft fotonenstraling dit niet. Fotonenstraling heeft alleen een halveringswaarde die afhankelijk is van de dichtheid van het materiaal waar het doorheen moet. Dit betekent ook dat het weefsel rondom de tumor bij fotonenstraling ook altijd schade oploopt bij bestraling. Toch is fotonenstraling de meest populaire bestralingsoptie in Nederland aangezien het overal in het lichaam kan komen en het relatief eenvoudig is om dit op te wekken en te gebruiken. Deelvraag 4: Hoe wordt een medisch bestralingsapparaat ontworpen en hoe gaat het in zijn werking? Afhankelijk van het type straling, het beoogde doel van de behandeling en het soort kanker wordt er een zeer divers scala aan medische hulpmiddelen gebruikt om kankercellen te bestralen. Zo heb je uiteraard de bestralingsapparaten waarbij een patiënt van buitenaf bestraald wordt met fotonen of protonen. Daarnaast heb je bestralingsvormen waarbij er bijvoorbeeld zaadjes met radioactief materiaal in de patiënt geplaatst worden genaamd brachytherapie. Dit wordt bijvoorbeeld veel gebruikt bij prostaatkanker of schildklierkanker. Bij deze vorm van bestraling worden er radioactieve zaadjes (peri-)operatief in het orgaan van de patient geplaatst waardoor het tumorweefsel zeer lokaal bestraald wordt, zonder dat omringende organen mee bestraald worden. Ook heb je bijvoorbeeld holmiumbolletjes waar ik het al eerder over had bij de behandeling van levermetastasen die in de bloedbaan worden gespoten en via de bloedbaan vastlopen in het doelorgaan, in dit geval de lever, om zo heel lokaal de kanker aan te kunnen pakken. Dit heet radioembolisatie. Wat betreft medische beeldvorming van kanker heb je veel verschillende modaliteiten. Röntgenfoto’s, CT scans (3D beeldvorming met röntgenstraling), Echografie, PET scans, SPECT scans, MRI scans en natuurlijk de beoordeling van weefsels al dan niet met een microscoop. Dit veld is zo breed dat over een van deze modaliteiten al een compleet PWS geschreven kan worden, dus mochten jullie hier meer info over willen moeten jullie maar even mailen. Als ik nog een kleine tip mag geven voor jullie PWS zou ik het onderzoek wat meer toespitsen op 1 deelonderwerp of bijvoorbeeld 1 soort behandeling of stralingstype. De behandeling van kanker met straling is zeer, zeer complex en gevarieerd. Spits je bijvoorbeeld toe op de behandeling van prostaatkanker met protonenstraling wat al een zeer controversieel onderwerp is in Nederland en waar je volgens mij een schitterend PWS over kan schrijven! Hieronder wat sites met extra informatie hierover: https://www.hollandptc.nl/ https://www.lumc.nl/org/radiotherapie/behandeling-radiotherapie/Protonentherapie/ En een artikel met de discussie van de voors en tegen van protonentherapie voor prostaatcarcinomen: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1078143918304605?casa_token=aCG8C8hwUnsAAAAA:u_jeacPQribv844T7d-e03PBoKCwuQA26_CBYFebHWzI4tKIlqF49PZUGLzwS2bgjkNQa2h614Y Wat betreft practica gaat het gewoon erg lastig worden gezien het onderwerp. Ik zou vooral veel medisch specialisten proberen te interviewen om zo toch aan je onderzoeksuren te komen. Dit hoeven niet alleen maar artsen te zijn. Denk bijvoorbeeld ook aan klinisch technologen, oncologisch verpleegkundigen, klinisch fysici en nog veel meer! Succes met jullie PWS en mochten jullie verder nog vragen hebben help ik jullie graag! Groet, Killian (killian.zijlstra@gmail.com)

Hoi @fleurosophiede, Dankjewel voor het delen van de verschillende onderwerpen. Ik mis alleen een hoofdvraag, wat is het doel van jullie PWS? Dan kan je namelijk makkelijker een experiment bedenken. Wat altijd lastig is bij dit soort onderwerpen is een lab-experiment doen, maar ik zat wel te denken aan een enquête of wellicht een proef met "proefpersonen". Zodra jullie het doel duidelijk hebben, kan ik jullie vast wel helpen met brainstormen voor een leuke proef! Groetjes, Lisa

Hoi @julierubens, Hebben jullie al een hoofdvraag en deelvragen? Een praktisch deel geeft meestal antwoord op één van de deelvragen, wat weer ondersteunend is aan de hoofdvraag. Groet, Lisa

Hoi @zvelsbergen, dat klinkt inderdaad wel een beetje als een biologie onderwerp. Echter kan je het wel vanuit een grotendeels scheikundige blik bekijken. Bijvoorbeeld: "welke reacties treden precies op in het lichaam van sporters die supplementen gebruiken"? Ik zou echter met je docent overleggen of je onderzoeksvraag te veel biologie is, en eventueel een andere onderzoeksvraag opstellen om er zeker van te zijn dat je pws goed bij scheikunde aansluit. Maar vraag het vooral aan je docent, die gaat het uiteindelijk beoordelen! Hopelijk heb ik je verder geholpen, als je nog vragen hebt stel ze gerust. Groetjes, Cian

Hoi @amber-wakkermans, Helaas hebben wij geen professioneel apparatuur beschikbaar om een ECG te maken. Wellicht kunnen jullie terecht bij bijvoorbeeld het EMC of het LUMC, of kan je via de studie geneeskunde contact krijgen met iemand die dit voor jullie kan regelen? Succes! Groetjes, Lisa

Hoi @evie-l, Leuk dat je bij ons langs komt op het forum voor jullie PWS over epigenetica! Hebben jullie al nagedacht over jullie hoofdvraag en deelvragen? Je proef kan je namelijk het beste bedenken binnen dit kader, aangezien het doel van je proef moet bijdragen aan het antwoord op jullie hoofdvraag. Mochten jullie wat inspiratie willen opdoen, dan vind ik het persoonlijk altijd leuk om epigenetica-gerelateerde zoektermen (zoals "genetics" en "DNA") op te zoeken in google en dan onder het kopje "nieuws" te kijken naar recente gebeurtenissen binnen dit vakgebied. Als jullie wat meer duidelijk hebben kunnen we altijd samen nog even kijken naar een haalbaar onderzoek. Succes! Groetjes, Lisa