Hoi! Goed dat jullie al hebben nagedacht over de verschillende deelvragen bij de hoofdvraag. Het is misschien lastig om een grote onderzoeksgroep te hebben, maar als jullie op tijd beginnen is dit wel mogelijk. Je zou op school met de leraren kunnen afspreken dat jullie in elke klas zo'n test mogen doen. Het is echter ook belangrijk om zo'n test te doen bij mensen die wel goed hebben geslapen. Anders kan je de resultaten niet vergelijken. Wat jullie ook kunnen doen is een enquête maken en deze aan een grote groep mensen versturen. Dit kan ook buiten de school. Echter weet ik niet of dit voldoende is voor een profielwerkstuk. Het meest interessant zou natuurlijk zijn als jullie ook iets kunnen meten, zoals hersenactiviteit. Het is misschien interessant om contact op te nemen met een slaapcentrum. Zij hebben veel ervaring met slaapproblemen en weten misschien ook een haalbaar onderzoek. Wanneer jullie testgroep bestaat uit jongeren van 17/18 jaar, lijkt het mij inderdaad verstandig om dit ook in de hoofdvraag aan te geven. Succes! Groetjes, Tirsa

Beste Jasper en Noah, Je kan dit doen met behulp van titratie. Op deze (Engelse) site wordt dit proefje beschreven. Wat hebben jullie bedacht als hoofd- en deelvragen? Dit proefje is namelijk vrij simpel en ik weet niet of het genoeg is voor een profielwerkstuk. Kijk voor tips ook eens naar ons stappenplan. Groetjes, Tirsa

Beste Nina en Laura, Erg interessant onderzoek hebben jullie gekozen! Hebben jullie al nagedacht over de hoofdvraag en deelvragen? Anders kan je een kijkje nemen in ons stappenplan. Hebben jullie al een idee over wat voor proefje jullie willen doen? Misschien is het slim om ook contact op te nemen met DNA-labs. Zij doen een proefje in de klas over tumorcellen. Veel succes! Groetjes, Tirsa

Beste Koen en Marijn, Het is inderdaad erg lastig te vinden wat precies de cyclus is van vitamine C in het lichaam. Dit komt waarschijnlijk omdat vitamine C veel verschillende functies heeft in het lichaam. Het helpt o.a. bij het genezen van een wond, bij mensen met een hoog cholesterol of diabetes en onderhoudt botten en tanden. Er is dus niet 1 weg van vitamine C naar een eindproduct. Ik denk dus dat dit een iets te breed en lastig onderwerp is voor het PWS. Ook is er geen chemisch verschil tussen synthetische en natuurlijke vitamine C. Het molecuul is in beide gevallen hetzelfde. Als je hier dus onderzoek naar wilt doen, zou je hooguit kunnen kijken naar hoe je je er bij voelt. Voel je je fitter door de een of door de ander bijvoorbeeld. Maar dat is erg lastig te bepalen en heeft natuurlijk ook met andere factoren te maken. Er zijn wel onderzoeken hiernaar geweest, maar dat is met professionele apparaten, die bijvoorbeeld je cholesterol gehalte kunnen meten. Ik heb onderstaande (engelstalige) sites gevonden over vitamine C, misschien hebben jullie er wat aan (als jullie bepaalde dingen niet snappen zou ik dat nog kunnen proberen toe te lichten). Maar ik zou nog eens goed nadenken wat jullie precies willen onderzoeken. Vitamine C for dummies MedlinePlus Doctor Yourself Succes! Groetjes, Tirsa

Beste, Wanneer je titreert, weet je hoeveel base reageert met je zuur. Aan de hand van de reactievergelijking kan je dan berekenen hoeveel zuur er heeft gereageerd. Dit doe je op de volgende manier: [quote]Reactievergelijking: HCOOH + NaOH -> H2O + HCOONa Er reageert dus 1 H van het mierenzuur met OH van natronloog. De reactie is dus 1 op 1, wat inhoudt dat er evenveel mol mierenzuur reageert als het aantal mol natronloog dat je toevoegt. Je hebt 11,28 mL natronloog toegevoegd met een molariteit van 0.652: 11,28 mL * 0.652 mmol/mL = 7.35 mmol. Dit betekent dat er ook 7.35 mmol mierenzuur heeft gereageerd. De molariteit bereken je dan door het aantal mmol te delen door het aantal mL van de mierenzuur oplossing. Dat is in dit geval 10mL: 7.35mmol / 10mL = 0.735 M. [/quote] Dit komt helaas niet overeen met je gegeven waarde van 0.300 M. Dit zou kunnen komen door een fout in de titratie. Wij moesten op de middelbare school altijd 3x titreren. Je moest dan minstens 2 titraties hebben waarvan het verschil tussen het aantal mL 0.02 mocht zijn. Van deze titraties nam je dan het gemiddelde. Op die manier ben je er zekerder van dat de titratie goed is gegaan. Ik hoop dat je er wat aan hebt, ook al klopt het antwoord niet. Succes! Groetjes, Tirsa

Beste Laurie, Wat balen zeg dat je proefje bij de UT niet door kan gaan. Zeker omdat je al zo ver bent. Ik ben alleen bang dat het proefje bij ons ook niet gaat lukken. Ik heb geen informatie kunnen vinden of wij op de TU een EEG hebben. Misschien is het een idee om het bij de universiteit Leiden te proberen, omdat zij ook een geneeskunde studie hebben. Wat je ook kan doen is kijken of je je proefje bij een ziekenhuis kan doen. Ik hoop dat het je lukt. Heel veel succes! Groetjes Tirsa

Jammer dat het mislukt is. Wij hebben de materialen zelf niet maar ik ga even voor jullie op zoek binnen de Universiteit!

Beste Gijs en Glenn, Sorry voor de late reactie. Ik had al een paar dagen eerder een reactie getypt, maar blijkbaar niet verzonden. Erg stom. Zoals ik in mijn vorige bericht ook al aangaf, kan je niet iets mee naar huis nemen dat bestraald is. Ook niet als het gamma straling betreft. Misschien is het een idee om contact op te nemen met DNA labs. Zij hebben een practicum dat gericht is op het identificeren van verschillende kankertypes. Misschien hebben zij een idee voor een proefje dat jullie kunnen doen. Helaas is het erg lastig iets te regelen met straling, dus ik hoop dat jullie een andere oplossing kunnen bedenken. Succes! Groetjes, Tirsa

Beste tirsa, Hartstikke bedankt voor het beantwoorden van onze vragen! We komen hier echt een heel stuk verder mee. Als we nog vragen hebben, dan hoor je het van ons. Groetjes, Salma

Beste Fenna en Katinka, Ik heb helaas nog niemand gevonden die hier meer van af weet. Wat is jullie plan? Willen jullie de zeevonken (noctiluca scintillans) uit de Noordzee halen? De beestjes komen vooral voor in warm en ondiep water, dus ik denk dat het erg lastig is om ze te vinden in deze tijd van het jaar. Wat willen jullie precies met de beestjes doen en waarom willen jullie ze uit zeewater isoleren? Hebben jullie al hoofd- en deelvragen bedacht? Groetjes, Tirsa

Wij doen ons profielwerkstuk over de invloed van de zon op de huid. Hiervoor willen wij graag een practicum uitvoeren met behulp van fotospectrometrie. Onze hoofdvraag van het experiment luidt: in hoeverre houden de zonnewerende componenten in zonnebrandcrême de schadelijke straling van de zon tegen? Daarbij willen wij verschillende factoren zonnebrandcrême vergelijken. Graag zouden wij dit practicum uitvoeren bij de TU in Delft. Wij horen graag of dit mogelijk is. Met vriendelijke groet, Jack en Jip 6VWO Wateringse Veld College te Den Haag

Super bedankt! We gaan woensdag de proef op school uitvoeren. Bedankt, Myrthe, Janne en Jet

Beste DS40, Wat willen jullie precies te weten komen over te vroeg geboren baby's? Hebben jullie al een hoofdvraag en deelvragen bedacht? Het is belangrijk hier goed over na te denken, zodat je aan de hand van je deelvragen een onderzoek kan opstellen. Denk bijvoorbeeld aan oorzaken en gevolgen van te vroeg geboren baby's. Als jullie een duidelijke onderzoeksvraag hebben kan ik jullie misschien meer op weg helpen. Kijk ook eens naar het stappenplan. Succes! Groetjes, Tirsa

Hi Eline, Als het goed is heb je gisteren een mail ontvangen. Er was even iets misgegaan! Tot morgen! Caspar

Hallo Tirsa! bedankt voor je reactie en excuses voor de late reactie! Ja, het idee is nu om de stoffen die in de damp (en evt. in de Shisha-pen zelf zitten) te onderzoeken. Het opvangen ervan kunnen we waarschijnlijk ook op school doen. We zouden graag aan de gang gaan met de proefjes na 11 november. We hebben al een opstelling in gedachten maar hebben daar wel een massaspectrograaf voor nodig. Kan je ons hier mee helpen? Groetjes, Jochem en Roel.

Beste Nicole, Bacteriën kan je heel goed kweken in een petrischaaltje met voedingsbodem. Het zou heel goed kunnen dat jullie dit gewoon op school hebben. Je kan dan een monster nemen van het voorwerp van de kraamafdeling en van thuis en dit op de voedingsbodem strijken. De bacteriën zullen zich vermenigvuldigen, zodat je geen microscoop nodig hebt om ze te zien. Als het monster van het ene voorwerp meer bacteriën bevat, zal de bacteriekolonie sneller groot worden. Groetjes, Tirsa

Ha Jochem, Interessant onderwerp voor je PWS! Maar wel lastig gezien het verplichte praktische deel. Voor alle experimenten over röntgenstraling die ik kan bedenken is wel minimaal een röntgenapparaat nodig. Waarschijnlijk beschikt jouw school niet over zo'n apparaat en op de TU is ook niet zo'n apparaat beschikbaar voor deze doeleinden. Als je echt graag bij dit onderwerp wil blijven zul je of op zoek moeten gaan naar een proef waarbij geen röntgenstraling nodig is of je moet contact opnemen met een academisch ziekenhuis om te vragen of je daar gebruik kunt maken van röntgenapparatuur. Hieronder een link naar een artikelel met een aantal proeven over röntgenstraling. Voor geval je inderdaad beschikking kunt krijgen over een apparaat. Voorschrift (zie expriment 14, 15, 16 en 23). Succes en als je verdere vragen hebt hoor ik het graag! Caspar

Beste Niels en Pascal, Ik heb contact gehad met Margje en zij heeft doorgegeven met wie zij contact heeft gehad. Deze persoon zou, in de tijd dat jullie contact hadden met Margje, kijken of hij is voor jullie kon regelen. Ik kan kijken of hij dit als nog wilt doen, maar dan moet ik wel weten of dat voor jullie nog nuttig is. Ik kan helaas niet beloven dat jullie de analyse dan al snel kunnen uitvoeren, omdat het mailcontact met de contactpersonen niet altijd even vlot verloopt, zeker nu het bijna zomervakantie is. Heeft dit voor jullie nog zin, of hebben jullie ondertussen jullie profielwerkstuk bijna afgerond? Groetjes, Tirsa

Hoi Robert-Jan en Kasper, Margje is afgestudeerd en gestopt bij ScholierenLAB. Ik neem haar taak over. We hebben geen reactie meer van jullie ontvangen, dus kan ik nog geen concreet antwoord geven. Graag hoor ik van jullie. Groetjes Tirsa

Hoi Sebastiaan, Ik heb wat meer opgezocht en ik denk niet dat de TU Delft veel bezig is met deze sensoren. Sowieso wordt er vaak iets breder gekeken en niet specifiek op dit soort onderwerpen onderzoek gedaan. Het kan een toepassing zijn van een materiaal, maar het is dus moeilijk om iemand te vinden die hier mee bezig is. Wat ik wel weet is dat er veel onderzoek wordt gedaan naar allerlei films voor gas separatie en ook deze 'nanoclay' particles waar over wordt gepraat daar wordt onderzoek naar gedaan. Voor een experiment moet ik goed nadenken, het zal dus ook nog wel erg afhangen de technologie waar je in geïnteresseerd bent. Bovendien zijn nanodeeltjes niet zonder gevaar, de risico's bij een dergelijk experiment kunnen daardoor veel hoger liggen dan bij een 'gewoon' experiment. Wat heeft je docente er over gezegd?