Beste @Timoh, Om op een helling van 10% stabiel 10km/h te rijden, heb je voor een 140kg object (skelter +accu, motor etc) zo'n nominaal vermogen nodig van 600W. Hierbovenop komt natuurlijk nog een stukje verlies vanwege transmissie, bandenspanning, oneven terrein etc, dus zou ik voor een motor gaan met een nominaal vermogen van 800-1000W. Voor versnellen en overkomen van obstakels wil je dat het piekvermogen wat hoger ligt dan het nominaal vermogen, zo rond de 1500-2000W. Hierin in borstelloze DC motor vaak het makkelijkst aan te sturen (Brushless DC motor of BLDC motor). Als je systeem runt op ~48V (wat veelvoorkomend is voor dit soort toepassingen), dan moet de accu dus zo;n 30-40A kunnen leveren. BLDC motoren draaien gewoonlijk liever snel dan sterk. Je kunt de doelsnelheid van de wielen bepalen in rotaties per minuut (rpm) door middel van de diameter van de wielen te gebruiken. De omtrek van het wiel bereken je via pi * diameter, vervolgens krijg je de RPM door de doelsnelheid te delen door de omtrek en te vermenigvuldigen met 60 - om van rotaties per seconde tot RPM te gaan). Voor een wiel van 40cm en een doelsnelheid van 10kmh (2.8 m/s), is de RPM 132 rotaties per minuut. De tandwielcombinatie (of gear ratio) zal het toerental van de motor zijn tegenover de RPM van het wiel. Voor een BLDC motor met een toerental RPM van 3000, is de overbrenging dus 3000:132 oftewel 22.7:1 Dit is een erg grote stap om op zo'n vermogen in een keer te overbruggen, dus ik zou zoeken naar een systeem die het in minstens twee stappen doet, in plaats van via een enkele tandwieloverbugging. Voor de zekerheid zou ik ook nog de koppel (torque) checken. Deze bereken je op basis van de hoeksnelheid. Dit is een maat van hoe snel de wielen ronddraaien. Elke omwenteling draait de motor 2 pi radialen (360 graden). Bij een RPM van 3000 (dus 50 per seconde) draait de motor 100 pi radialen per seconde, oftewel een hoeksnelheid van ongeveer 314 radialen per seconde. De koppel (torque) is het vermogen gedeeld door de hoeksnelheid -> tau = P/omega. In dit geval is dat nominaal 1000W/314rad/s = 3.2Nm torque. Aan de wielkant wordt de torque groter door de overbrugging, namelijk met de zelfde factor als de overbugging. De torque aan de wielkant is dus 3.2 * ~22.5 = 72Nm. Hiervan verlies je een stukje op het wiel, dus kan je uitgaan van een koppel van 60Nm. Dit is meer dan genoeg kracht om de skelter door zand of over wortels heen te krijgen. Kortom, stel je zou een motor hebben met een nominaal vermogen van 1000W, een piekvermogen tussen 1500-2000W en een overbrugging van 22,5:1, dan zou je een snelheid van 10km/h halen met een toerental van 3000RPM aan de motorzijde. Dan nu over de accu: Als je 200W wil voorzien aan de meetaparatuur voor 48U, heb je dus 48*200 = 9.6kWh nodig alleen voor het meetaparatuur. Ik zou dit een stukje omhoog afronden naar 12kWh om wat marge te hebben voor efficientieverlies in de spanningsomvormer die de accuspanning naar de aparatuurspanning omzet. Voor de motoren wil je dat nominale vermogen van 1000W kunnen leveren voor 2 uur lang. Dat komt neer op 1000W * 2hr = 2kWh. Ook hier zou ik een ruime marge nemen voor verliezen in het systeem en voor wanneer je piekvermogen moet leveren ipv nominaal vermogen. Dus ik zou 3kWh rekenen. Samen heb je dus 15kWh accu nodig. Lion accu's hebben een energiedichtheid van ongeveer 200Wh/kg, dus je zou op een accu van ongeveer 75kg uitkomen. Vaak wordt accucapaciteit weergegeven in ampere-uur. In het geval van een 48V systeem, zou een 15kWh accu 15kW/48V = 312.5Ah moeten leveren. Ik zou aanraden om een gecombineerde accu voor het hele systeem te gebruiken, waarbij je een DC-DC omvormer gebruikt om van 48V naar 24V te schakelen voor het meetsyteem. Dan kan je eenvoudiger opladen en heb je maar een enkel batterijmanagement systeem nodig. Hier nog even alle formules bij elkaar: Omtrek van wiel: diameter * 2 * pi Rotaties per minuut wiel: 60 * doelsnelheid (in m/s) / wielomtrek Gear ratio: RPM motor/RPM wiel Hoeksnelheid = 2 * pi * RPM/60 Torque/koppel = Motorvermogen / hoeksnelheid Accucapaciteit = Vermogen * tijd Ampere-uur rating = Capcaiteit / spanning Naast de accu en motoren zal je dus een battermijmanagement systeem (BMS) nodig hebben voor het opladen en ontladen. Ook zal je een electronic speed controller (ESC) nodig hebben voor het aansturen van de motor. Laat me graag weten als delen hiervan onduidelijk zijn en als je verder nog vragen hebt! Groeten Tadjiro Velzel

Hey @Ise, Qua oppervlakte klopt het ind wat je zegt, officieel alles van de boot wat het water raakt en in de richting van de snelheid staat. De onderkant die jij hier noemt is ook goed (dat verschil is nihil). Qua zonnepaneel staat het er vaak gwn bij wat voor wattage het ondersteund! Ik kan voor nu pas na de vakantie pas weer reageren, ik hoop dat het zo allemaal lukt! Fijne kerstdagen!! Groet Splinther

Beste @Liam-van-Vugt, Excuses voor de late reactie. We hebben na jou reactie nog een keer gekeken naar de weerstand van de relais en de spanning voor de condensator. De relais heeft niet veel weerstand maar kan te weinig volt aan, waardoor deze niet goed werkt. Het voltage klopt aangezien we de multimeter continu gebruiken. We laden de condensator ook erg lang op. De deadline voor het PWS was 5 december waardoor het kopen van nieuwe relais jammer genoeg niet meer haalbaar was. We moeten wel een PWS presentatie doen voor het vak Nederlands voor punt. We hebben hierom toch nieuwe relais besteld en gaan hiermee aan de slag. Weet jij hoe we deze relais https://www.conrad.nl/nl/p/zettler-electronics-az979-1c-12d-auto-relais-12-v-dc-60-a-1x-wisselcontact-507416.html in de schakeling het best kunnen aansluiten? De spanning verhogen was voor de onderzoeksvraag van het PWS niet meer interessant. We hebben een recht evenredig verband gekregen door de spanning van de condensator te meten bij verschillende snelheden van het ferromagnetische balletje. We hebben nu een eigen empirisch bepaalde wet bij onze lineaire deeltjesversneller, best gaaf toch We willen je in ieder geval bedanken voor je hulp, het heeft ons vaak verder geholpen! Met vriendelijke groeten Jart en Dylan

Hey @Njörd, wat leuk dat jullie kijken naar het produceren van bioplastics! Helaas kunnen we jullie niet helpen met het produceren van PHA mbv Cupriavidus necator, maar wat je wel kan doen is een andere soort bioplastic maken! Je kan het op het internet een methode vinden waarbij zetmeel, glycerine en azijn worden gebruikt. Afhankelijk van je hoofdvraag kan je die resultaten terug linken aan jullie eigen literatuuronderzoek. Om een bacterie of microorganisme te laten groeien gebruiken we inderdaad vaak bioreactoren. Ondanks dat je deze zelf niet makkelijk kan gebruiken of nabootsen kan je wel nadenken over de parameters die nodig zijn om de bacterie (optimaal) te laten groeien. Denk daarbij aan temperatuur, (an)aerobe omstandighedden, pH waardes, welke soort nutrienten heeft het nodig etc etc. Ik hoop jullie zo toch een beetje op weg te hebben geholpen. Mocht je tegen nog meer problemen of vragen aan lopen hoor ik het graag! Fijne feestdagen alvast! Met vriendelijke groet, Demi

Beste @Ilyas , Jullie hebben een interessant onderwerp. Ik wil jullie graag verder helpen met jullie vragen! Een atoombom laat ontzettend veel energie vrij, waar komt die vandaan? Jullie hebben vast wel eens gehoord van Einsteins beroemde vergelijking E = mc^2. Dit wil zeggen dat massa en energie hetzelfde iets zijn, maar in een andere vorm. In een atoom splijtings bom (fission bomb) splitst Urianium in twee kleinere kernen. Als je de massa van deze twee producten bij elkaar optelt kom je lager uit dan de Uranium kern. Deze massa is dus omgezet in energie, voornamelijk warmte en licht. Ik ga uiteraard niet alles verklappen, dus ik zou eens kijken naar wat de sterke kernkracht inhoud en of je dat kan relateren aan dit massa-energie verhaal. Jullie verdere vragen gaan over straling en het effect daarvan op organismen. Er zijn 3 soorten straling; alpha, beta en gamma straling. Allemaal hebben ze andere effecten op organismen afhankelijk van de afstand, locatie en intensiteit. Ik zou hier ook eens naar kijken. Mochten er meer vragen zijn dan help ik graag verder! Groeten, Liam van Vugt

Beste @Chess-de-Lannée , Hier is de paper waar ze licht tot 17m/s hebben vertraagd: Traag licht En het principe wat ze hebben gebruikt is Electromagnetic Induced Transparency Mochten er vragen ontstaan dan help ik graag verder! Groetjes, Liam

@Tadjiro Beste Tadjiro, Is het misschien mogelijk dat ik deze vrijdagmiddag, maandag 15 dec rond de middag, dinsdag 16 dec in de ochtend of middag of vrijdag 19 dec in de ochtend of middag nog langs kan komen om het experiment met de brandstofcel nog eenmaal uit te voeren? (Het liefst komende vrijdag, maandag 15 of dinsdag 16) We hebben het maandag natuurlijk al een keer gedaan, maar als ik de stappen lees die op dat werkblad stonden en kijk naar wat we hebben gedaan, hebben we sommige dingen wel anders gedaan, en als ik het vergelijk met de resultaten van iemand anders die dit ook gedaan heeft, dan wijkt er nog best veel af. Dan kan ik ook kijken of er andere uitkomsten zijn. Als het kan wil ik daarom graag nog langskomen om het eenmaal uit te voeren via de stappen die op het blad staan. Ik kan het dan wel zelf uitvoeren, ik heb het een en ander maandag ook van je geleerd, maar je moet er denk ik wel gewoon in de buurt zijn voor het geval ik hulp nodig heb. Het hoeft ook niet lang te duren, max een uur. Laat maar weten wat je voor me kan betekenen. Als je zelf niet kan op die tijd maar iemand anders weet die kan helpen is dat ook goed! Alvast bedankt, Tobias Moll

Beste @Wick-Goelst, Nogmaals hartelijk dank voor uw hulp. Wij hebben het als zeer gezellig en leerzaam ervaren! :) Met vriendelijke groeten uit Wageningen

@Wick-Goelst hoi wick we zijn bij de ingang van het science center.

Hey @lottevanaller, Goeie vraag! Die werking is eigenlijk hetzelfde, alleen wordt het drukverschil gecreeerd door een kleine draaiing van de foil. Hij staat licht omhoog gericht waardoor de foil dus nog steeds kan zweven. Dit gebeurt bij foils voor betere controle en stabiliteit. Het nadeel is dat de snelheid die nodig is voordat er lift is hoger is. De literatuur ben ik nog mee bezig! Groet Splinther

Beste @mickb9 , Negatieve G-krachten zijn in principe krachten die je tegengesteld van de zwaartekracht duwen, omhoog dus. Denk aan een straaljager die horizontaal vliegt en dan naar beneden duikt (of als je in een achtbaan zit). Door de centrifugale kracht van de draaibeweging zal de piloot een sterke kracht omhoog voelen, dit noemen we dan negatieve G-krachten. In principe zijn het dus gewoon positieve krachten die omhoog staan ipv naar beneden. Mochten er meer vragen zijn dan hoor ik het graag! Groeten, Liam van Vugt

@rdstyl3 Hoi Roda en Faaria, Bedankt voor jullie protocol! Ik heb hem even doorgenomen en het ziet er naar uit alsof jullie hier al goed over na hebben gedacht. Het wordt helaas wel lastig om een plek te vinden waar jullie de spectrofotometer en de GC zouden kunnen gebruiken. De grootste kans hebben jullie denk ik bij een onderzoeksgroep op een universiteit. Ik zou even rond kunnen vragen op mijn faculteit of dit mogelijk zou zijn. Helaas acht ik de kans niet heel erg groot. Deze apparaten zijn namelijk erg duur en daarom bij de onderzoeksgroepen ook vol geboekt. Ik zal dus even rondvragen en nog nadenken over eventuele alternatieven. Zouden jullie zelf al een alternatief weten voor als dit niet zou lukken? Groetjes, Bjorn

Hey @EmreKadirTiren, super leuk dat jullie in de wereld van (bio)plastics zijn gedoken! PHA is inderdaad een veel belovend alternatief, er is al veel over bekend en de resultaten zijn positief. Om jullie verzoek door te zetten naar het biolab personeel heb ik een antwoord op de volgende vragen nodig: Wat zijn jullie hoofd- en deelvragen? Wat is de werkwijze die jullie willen hanteren (dus welk micro-organismen, stoffen en materialen zijn er nodig en in welke hoeveelheden)? Over het algemeen kunnen wij niet elke aanvraag uitvoeren op het lab, omdat elk experiment gekoppeld is aan specifieke risiscoanalyses die uitgevoerd moeten worden. Voor mijn eigen PWS heb ik destijds biobased plastic gemaakt (= niet biologisch afbreekbaar!) aan de hand van aardappel- of maiszetmeel, glycerol en azijn. Iets wat gemakkelijk uit te voeren is op je eigen school. Afhankelijk van jullie hoofdvraag zou je hier ook nog naar kunnen kijken als het maken van PHA niet mogelijk blijkt te zijn --> als dit alternatieve idee jullie leuk lijkt kan ik daar met plezier bij helpen! Ik zie graag je reactie tegemoet! Alvast fijn weekend :) Met vriendelijke groet, Demi

Hey @Thijs-Zanting, Wat gaaf dat jullie op een scheikundige en historische manier kijken naar explosieven! Ik heb je even een mailtje gestuurd, omdat ik benieuwd ben naar de experimentele voorschriften om zo te kijken of ik jullie kan helpen! Laat het me even weten als die mail niet goed is aangekomen :) Met vriendelijke groet, Demi

Hey Stijn, Dat klinkt alsof je al aardig de goede kant op gaat, ik zou het dan inderdaad gewoon bij de stirling enginge houden. Ik zou je eventueel nog kunnen verder helpen met de wiskundige kansberekening al is dit niet helemaal mijn vakgebied. Qua iets praktisch wat je nog zou kunnen doen op de tu heb ik nu even niet heel snel iets wat ik zou weten, onze workshops sluiten er namelijk niet echt op aan, jammer! Qua iemand om te interviewen kan ik nog even voor je rondvragen en dat zal ik laten weten! Succes iig voor nu met je PWS! Groet Splinther

@Madelon1234 Ja! Stuur graag een mailtje naar tadjiro@velzel.com, dan stuur ik jullie morgenochtend op hetzelfde adres een microsoft teams meeting link terug Tadjiro

Hey @Mes, Sorry ik had je mail wel gezien maar dit weekend nog niet kunnen reageren, excuus daarvoor! Laten we maandag om 14:00 doen, halen jullie dat ook? Liefst voor mij zelfs 13:30! Groet Splinther